Մեդիա-Վերլուծական կենտրոնի հարցերին պատասխանում է «Նախ և առաջ Վրաստանը» քաղաքական նախաձեռնության հիմնադիր, քաղաքական փորձագետ Վիկտոր Ղիփիանին

— Պարոն Ղիփիանի, ինչպե՞ս եք գնահատում Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղու նախագծի գործարկումը և որքանո՞վ է իրատեսական Հայաստանի ներգրավումը դրանում՝ Վրաստանի և Թուրքիայի հրավերի հիման վրա։

— Ընդհանուր առմամբ, Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղու նախագծի գործարկումը կարելի է շատ դրական իրադարձություն համարել տարածաշրջանի համար, քանի որ այն հերթական քայլն է տարածաշրջանի սուբյեկտայնության և ինքնուրույնության բարձրացման ուղղությամբ։

Հարավային Կովկասը երկար տարիներ, կարելի է ասել՝ Խորհրդային Միության փլուզումից ի վեր, գտնվել է տարբեր աշխարհաքաղաքական ազդեցությունների ներքո։ Անկասկած, Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նախագծի գործարկումից հետո, ապա նաև Էրզրումի նախագծի իրականացմամբ, այժմ Բաքու-Թբիլիսի-Կարս նախագիծը լրացուցիչ նշանակություն և կշիռ է հաղորդում Հարավային Կովկասի երկրների ձայնին տարածաշրջանային համատեքստում։

Սակայն այս նախագծի վերաբերյալ կան որոշ մտահոգություններ։ Եթե դիտարկենք վրացական տեսանկյունից, հարց է առաջանում, թե որքանով կկարողանա Թբիլիսին պահպանել իր ինքնուրույնությունը այս նախագծում և իրականացնել անկախ սակագնային ու տրանսպորտային-լոգիստիկ քաղաքականություն։ Այս հարցի շուրջ կարծիքները տարբեր են, և վրացական մամուլում պարբերաբար հնչում են նախագծի վերաբերյալ բավականին քննադատական գնահատականներ։

Ես կխուսափեմ այդ քննադատությունն ավելի սրելուց, քանի որ, ընդհանուր առմամբ, կարծում եմ, որ նախագծի գործարկման դրական կողմերը շատ ավելի շատ են, քան հնարավոր բացասական տարրերը, որոնց մասին խոսվում է տարբեր հրապարակումներում։

Ամեն դեպքում, երբ խոսում ենք եսակենտրոն, անկանոն և ոչ համակարգված աշխարհի մասին, նման յուրաքանչյուր նախագիծ տարածաշրջանի համար լրացուցիչ այցեքարտ է, որը հնարավորություն է տալիս ավելի ամրապնդել սեփական ձայնը, դերը և նշանակությունը ոչ միայն տարածաշրջանային, այլև ավելի լայն համատեքստում։

Հետևաբար, իմ ընդհանուր վերաբերմունքը նախագծի նկատմամբ դրական է։ Սակայն, ինչպես ցանկացած առևտրային կամ ոչ առևտրային նախագիծ, այն ունի ռիսկեր, և վրացական կողմը, իմ կարծիքով, ստիպված կլինի զգալի ջանքեր գործադրել, որպեսզի նախագիծը լիովին համապատասխանի Վրաստանի ակնկալիքներին։

— Ինչպե՞ս կգնահատեիք հայ-վրացական հարաբերությունների ներկայիս դինամիկան և  այն ներքին ու արտաքին քաղաքական գործընթացները, որոնք ազդում են երկու երկրների վրա։

— Կարող եմ ասել, որ հայ-վրացական հարաբերությունների դինամիկան ներկայիս փուլում լիովին բավարար է։ Մենք հետևում ենք Հայաստանում ընթացող գործընթացներին, և միևնույն ժամանակ ափսոսանքով պետք է նշենք այն զարգացումները, որոնք տեղի են ունենում Վրաստանում։

Այսօր կրկին նկատվում է տարանջատում Հայաստանի և Վրաստանի արտաքին քաղաքական ուղղությունների միջև, սակայն այլ ձևով և այլ բովանդակությամբ։ Եթե նախկինում Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը ավելի շատ կապված էր ռուսական ուղղության հետ, իսկ Վրաստանը դինամիկորեն զարգանում էր արևմտյան վեկտորով, ապա այժմ, որոշակի առումով, այդ դերերը փոխվել են երկրների միջև։

Հույս ունեմ, որ արտաքին քաղաքականության տեսանկյունից մենք կրկին կհայտնվենք նույն հարթության վրա, ինչին, իհարկե, առաջին հերթին պետք է նպաստեն Վրաստանում ընթացող ներքաղաքական գործընթացները։ Առանց անհրաժեշտ փոփոխությունների, որոնց մասին ես խոսում եմ իմ գործընկերների, «Նախ և առաջ Վրաստանը» նախաձեռնության և այլ քաղաքական կուսակցությունների ներկայացուցիչների հետ, Վրաստանի արտաքին քաղաքական կուրսի ուղղումն ու շտկումը, բնականաբար, անհնար կլինի։

Այսպես թե այնպես՝ պատմական, քաղաքական մշակույթի, էթնոմշակութային և բազմաթիվ այլ գործոնների շնորհիվ ակնհայտ է, որ Հայաստանը և Վրաստանը, բառի լավագույն իմաստով, դատապարտված են գործելու ավելի մեծ համակարգմամբ, համագործակցությամբ և սիներգիայով՝ ինչպես տարածաշրջանային հարցերում, այնպես էլ տարածաշրջանից դուրս տարբեր դերակատարների հետ հարաբերություններում։

Սա, անկասկած, օգտակար կլինի ինչպես հայկական, այնպես էլ վրացական քաղաքականության համար, ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Վրաստանի պետականության ամրապնդման տեսանկյունից։

Կարևոր է նաև այն, որ Հայաստանում վերջին փոփոխությունները շատ դրական և զգացմունքային ընկալում են գտնում վրացական հասարակության մեջ։ Սա լրացուցիչ նախադրյալ է, որպեսզի երկու երկրները համագործակցության ոլորտում ավելի շատ ընդհանուր եզրեր գտնեն, քան այսօր կա։

Եթե վերադառնանք Հայաստանին, ապա Հայաստանում անցկացված ընտրությունները, ինչպես բազմիցս նշվել է, և ես այստեղ օրիգինալ չեմ լինի, միայն ներքին հայկական իրադարձություն չեն։ Դրանք նաև տարածաշրջանային նշանակության իրադարձություն են և, բնականաբար, անմիջական կապ և ազդեցություն ունեն նաև վրացական քաղաքական գործընթացների վրա։

Կրկին հույս եմ հայտնում, որ մոտ ապագայում Վրաստանում ականատես կլինենք այնպիսի փոփոխությունների, որոնք կնպաստեն Հայաստանի և Վրաստանի միջև հարաբերությունների հետագա սերտացմանն ու մերձեցմանը։